Divljina

Okružen prirodom Bački Monoštor predstavlja kapiju Gornjeg podunavlja koji predstavlja jednu od najočuvanijih ritsko-močvarnih celina na toku Dunava kroz Srbiju.

, Bački Monoštor

Gornje Podunavlje

Područje Gornjeg podunavlja se nalazi u plavnoj zoni Dunava, na njegovom gornjem toku kroz Vojvodinu, u krajnjem severozapadu Bačke, sačinjavaju ga dva velika rita Monoštorski i Apatinski. Od 2001. godine uživa status Specijalnog rezervata prirode – zaštićenog prirodnog dobra I kategorije. Obimni meliorativni radovi preduzeti na isušivanju zemjišta u poslednja dva veka prouzrokovali su da se današnje područje pod uticajem plavnih voda druge po veličini evropske reke svede na uski pojas uz Dunav, tako da današnje granice Rezervata predstavljaju samo ostatak nekada mnogo rasprostranjenijih ritskih ekosistema na tlu panonske nizije.

Čovek od davnina nastanjuje ovo područje i zato Gornje Podunavlje treba posmatrati u kontekstu sadejstva prirode i čoveka. Dunav, samim tim što predstavlja izvor života za mnoge biljne i životinjske forme, pružao je i pruža mogućnosti čoveku za bavljenje raznim delatnostima, od kojih je, naročito u prošlosti, zavisio njegov opstanak. Velika reka je mnogo toga dala čoveku, a katkad znala još više da uzme. Posmatrajući geografske karte, uočava se da se Dunav tokom vekova stalno meškoljio, verovatno pokušavajući pronaći neki svoj mir, idealan tok. U tom plesu po panonskoj ravnici čovek je uvek bio njegov verni pratilac.

Osim biološke raznovrsnosti Gornje Podunavlje krasi i autentično kulturno nasleđe. Kao rezultat prilagođavanja velikoj reci i njenim ćudima nastali su karakteristični izvorni običaji, nošnje, jezik, riblovni alat, čamci i jela koji privlače goste i Gornje Podunavlje čine atraktivnom destinacijom za posetioce.

Bački Monoštor

Flora

Na području Gornjeg Podunavlja izuzetno je izražena pojava mikroreljefnosti, što čini da i najmanje razlike u nadmorskoj visini uzrokuju razvoj i opstanak različitih vrsta. U prilog tome govori činjenica da je čitavo floristicko bogatstvo ovog područja "sabijeno" u izuzetno malom visinskom opsegu (80 - 88 m). Zbog toga svaka, pa i najmanja promena morfologije terena uslovljava sukcesiju nastanjujuće flore, što je naročito uočljivo kada su antropogeni uticaji u pitanju.

U izuzetnom florističkom bogatstvu Gornjeg Podunavlja, dominantan uticaj ima njegova dendroflora tako da polovinu svih površina čine šumski ekosistemi. Najznačajnije vrste su hrast lužnjak (Quercus robur), bela topola (Populus alba), crna topola (Populus nigra), bela vrba (Salix alba), poljski jasen (Fraxinus angustifolia) i vez (Ulmus laevis). Ove vrste grade ekološki vredne autohtone šumske zajednice, često nazivane i ritske šume.

Tipične žbunaste vrste Gornjeg Podunavlja su svib (Cornus sanguinea) i glog (Crataegus sp.) od kojih je naročito značajan panonski subendem crni glog (Crataegus nigra), prisutan najčešće u zajednici s lužnjakom.

Bački Monoštor

Fauna

Kapitalnu vrednost Gornjeg Podunavlja svakako čini njegova fauna, zbog koje ovo područje predstavlja jednu od vaznih tačaka evropskog biodiverziteta. Jedan od istinskih simbola Gornjeg Podunavlja i najatraktivnijih predstavnika evropske faune, jelen (Cervus elaphus), vekovima već odoleva svim pritiscima i opstaje na ovim prostorima. Šta više, brojnost jelena se u prethodnom veku povećala, ponajviše zahvaljujući istrebljenju vuka, njihovog najvećeg prirodnog neprijatelja. I danas Gornje Podunavlje predstavlja jedno od najatraktivnijih lovišta visoke divljači u Evropi. Gotovo je nemoguće zamisliti prostrane ritove bez brojnih krda jelena. Sa svojim rogovljem, koje svake godine pred kraj zime otpada da bi nekoliko meseci kasnije izraslo još veće i lepše, jelen je prizor od kojeg zastaje dah. A krv se ledi od prodorne rike u septembru, kada odrasli jeleni okupljaju hareme košuta radi parenja.

Pored jelena, područje Gornjeg Podunavlja naseljava još 50 vrsta sisara. Tipični predstavnik je divlja svinja (Sus scrofa), kojoj guste šume i obilje vode pružaju idealne uslove za razvoj. Od prirodnih retkosti tu su: divlja mačka (Felis silvestris), kuna belica (Martes martes), kuna zlatica (Martes foina), lasica (Mustela nivalis), jazavac (Meles meles) i vidra (Lutra lutra). Spisak sisara verovatno će biti proširen dabrom (Castor fiber), vrstom čije se naseljavanje gotovo izvesno obzirom da je pre nekoliko godina uspešno reintrodukovan u Mađarskoj.

Ihtiofauna Gornjeg Podunavlja danas broji izuzetno velik broj vrsta od kojih šest spadaju u prirodne retkosti: gavčica (Rodeus sericeus amarus), istočna govedarka (Gobio kessleri), čikov (Misgurnus fossilis), balavac (Gymnocephalus cernua), veliki vretenar (Zingel zingel) i mali vretenar (Zingel streber). Gornje Podunavlje je izuzetno atraktivno ribolovno područje. Kao najinteresantnije vrste ističu se: šaran (Cyprinus carpio), smuđ (Sander lucioperca), som (Silurus glanis) i štuka (Esox lucius). Danas su populacije riba Gornjeg Podunavlja dosta ugrožene. Gotovo svaka treća vrsta riba koja nastanjuje vode Dunava u ovim krajevima nalazi se na spisku ugroženih vrsta.

Prijavite se na naše vesti